{"id":20641,"date":"2023-10-18T23:37:01","date_gmt":"2023-10-18T22:37:01","guid":{"rendered":"http:\/\/indolighting.com\/?p=20641"},"modified":"2026-05-11T20:50:59","modified_gmt":"2026-05-11T19:50:59","slug":"leds-echt-plaatsen-en-vergeten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/leds-echt-plaatsen-en-vergeten\/","title":{"rendered":"LED’s: echt \u201eplaatsen en vergeten\u201d?"},"content":{"rendered":"

De opkomst van LED-verlichting heeft een reeks voordelen met zich meegebracht ten opzichte van traditionele verlichtingsbronnen, waarbij het energieverbruik en de onderhoudskosten in tal van sectoren en toepassingen worden verlaagd.<\/p>\n

Energiebesparing is in de praktijk gemakkelijk aantoonbaar en kan worden vergeleken tussen verlichtingsoplossingen door een eenvoudige vergelijking van vermogen of wattage.<\/p>\n

Onderhoudsbesparingen worden echter vaak als vanzelfsprekend beschouwd. Natuurlijk weten wij dat LED’s mee kunnen gaan voor de levensduur van een installatie, maar wat valt er verder over te zeggen? Zijn er verschillen tussen het marktaanbod? En zo ja, wat is dan de beste manier om oplossingen te vergelijken om de levensduurkosten te minimaliseren?<\/p>\n

Deze vragen worden bijzonder relevant waar onderhoudskosten aanzienlijk zijn, zoals op het netwerk van de London Underground, waar is gerapporteerd dat een enkele lampwissel boven een roltrap meer dan \u00a31.000 kan kosten[1]<\/a>. Het is dan duidelijk de moeite waard om aanzienlijke inspanningen te leveren om storingen te voorkomen. Straatverlichting, snelwegen en parkeergarages zijn andere voorbeelden waarbij de onderhoudsvoordelen van LED’s waarschijnlijk meer van belang zijn dan de energiebesparing waarvoor ze misschien het meest bekend staan.<\/p>\n

Om deze punten te beantwoorden, dienen wij eerst te kijken naar de brede categorie\u00ebn storingen, samengevat in de badkuipkromme.<\/p>\n

Badkuipkromme<\/strong><\/p>\n

De badkuipkromme is een grafische weergave van de storingsfrequentie van een systeem gedurende zijn levensduur. De kromme toont drie onderscheiden fasen van storingen, die vaak verklaard kunnen worden door fysische verschijnselen die verband houden met dat systeem. Statistisch gezien is de kromme de som van diverse Weibull-verdelingen; de algemene vorm geeft de storingsfrequentie over tijd weer van vele systemen, van elektrische schakelingen en mechanische systemen (zoals auto’s) tot biologische systemen en zelfs mensen. De vorm van de kromme lijkt op het profiel van een badkuip: de kans op een storing aan het begin is relatief hoog, daalt vervolgens naar een plateau, en neemt daarna weer toe naarmate het einde van de levensduur nadert.<\/p>\n

\"Bathtub<\/a><\/strong><\/p>\n

Kinderziektes<\/strong><\/p>\n

De eerste fase kent een aanvankelijk hoge, maar afnemende storingsfrequentie en heeft betrekking op vroege storingen, ook wel kinderziektes<\/em> genoemd. Deze houden vaak verband met inherente problemen of defecten in het systeem die ervoor zorgen dat het systeem al in een vroeg stadium van de verwachte levensduur uitvalt. Er zijn talloze factoren die vroege storingen kunnen veroorzaken: van genetische aanleg in een biologisch systeem tot defecte componenten of fabricagefouten in door mensen vervaardigde producten. Over het algemeen kan, zodra deze fase van kinderziektes voorbij is, meer vertrouwen worden gesteld in het systeem. Fabriekskeuring wordt vaak direct na fabricage uitgevoerd om units te identificeren die vroegtijdig uitvallen, zodat deze uit de toeleveringsketen worden verwijderd en de klant ze nooit bereiken.<\/p>\n

Willekeurige storingen<\/strong><\/p>\n

De tweede fase van de levensduur van het systeem is de normale bedrijfsfase. De storingsfrequentie bereikt een plateau en de kans dat een unit uitvalt is nu tijdsonafhankelijk. Dit is het meest stabiele deel van de levensduur van een systeem; de storingsfrequentie op dit punt bepaalt de \u201ebetrouwbaarheid\u201d van het product. Betrouwbaarheid is een statistische term die betrekking heeft op de kans op een willekeurige storing, dat wil zeggen een storing die onafhankelijk is van alle andere factoren, zoals de levensduur. Het is een maatstaf die geen betrekking heeft op de levensduur en dient daarom afzonderlijk te worden beoordeeld bij de evaluatie van een product. Betrouwbaarheid geeft aan hoe vaak vervangingen verwacht kunnen worden binnen de normale bedrijfsfase. Dit type storing is onvermijdelijk en dient te worden meegenomen in elk levensduurkostenmodel. Ondanks dit feit wordt het vaak over het hoofd gezien, waardoor storingen als een verrassing komen. Betrouwbaarheid wordt gemeten aan de hand van de storingsfrequentie<\/em> en geeft aan hoeveel willekeurige storingen per miljoen bedrijfsuren verwacht kunnen worden. Omdat betrouwbaarheid betrekking heeft op willekeurige storingen, geldt de storingsfrequentie, mits een systeem zich in de normale bedrijfsfase bevindt, ongeacht of wij het verwachte aantal storingen willen begrijpen bij 100 producten die 10.000 uur in gebruik zijn, of bij 10.000 producten die 100 uur in gebruik zijn. Betrouwbaarheidstechniek is een discipline op zich en omvat een complexe reeks berekeningen en modellen voor het vaststellen van de betrouwbaarheid van een systeem, gebaseerd op gevestigde systemen zoals MIL-HDBK-217F.<\/p>\n

Einde-levensduurfouten<\/strong><\/p>\n

De laatste fase van de levensduur van een systeem is de einde-levensduursfase. Dit is het moment waarop de storingsfrequentie begint toe te nemen door slijtage-effecten; dit wordt vaak aangeduid als de verwachte levensduur<\/em> of nominale levensduur<\/em> van het product. De slijtage-effecten worden vaak veroorzaakt door specifieke onderdelen van het systeem die, door hun aard of positie, gevoelig zijn voor slijtage; veel componenten vertonen echter helemaal geen slijtage-effecten. Binnen de elektronica zijn er diverse sleutelcomponenten te overwegen voor einde-levensduureffecten, waarvan de elektrolytische condensator er \u00e9\u00e9n is. Deze componenten hebben een nominale levensduur en zullen na verloop van tijd verslijten. In de mechanica is een gemakkelijk te visualiseren voorbeeld de tanden van een tandwiel die slijten naarmate het systeem wordt gebruikt, totdat ze op een gegeven moment niet meer goed functioneren.<\/p>\n

De verwachte levensduur van een systeem wordt vaak berekend aan de hand van richtlijnen van de fabrikant van dergelijke slijtagegevoelige componenten in het systeem, of kan worden berekend met behulp van versneld levensduuronderzoek. Bij dergelijke tests wordt het systeem blootgesteld aan extreme omstandigheden, waarna een wiskundige relatie wordt gebruikt om de verwachte levensduur onder normale omstandigheden te berekenen op basis van de waargenomen levensduur onder extreme omstandigheden.<\/p>\n

Hoe dit in een kostenmodel te verwerken<\/strong><\/p>\n

Voor verlichting, en in gevallen waar de vervangingskosten gemiddeld tot hoog zijn, is het doorgaans zinvol om reactief onderhoud uit te voeren (dat wil zeggen het vervangen van willekeurige storingen) gedurende de normale bedrijfsfase, en bulkvervangingen uit te voeren nabij het einde van de \u201everwachte levensduur\u201d van het product, tegen welk tijdstip de incidentele vervangingen onbeheersbaar zullen worden.<\/p>\n

De totale levensduurkosten van een product of installatie bestaan doorgaans uit de volgende elementen:<\/p>\n