Wat is dan de<\/em> beste manier om de totale installatiekosten en de CO2-voetafdruk gedurende de volledige levensduur te beperken? De aanschafkosten en de energie die is belichaamd in de materialen, de productie, het transport en de installatie van de armaturen, kunnen een aanzienlijk deel van de levensduurkosten uitmaken. Daarom is een doordachte upgradestrategie noodzakelijk om ervoor te zorgen dat uitsluitend de verouderde componenten worden vervangen; met andere woorden: een retrofit<\/em>-strategie.<\/p>\n In de context van verlichtingsproducten is een retrofit een product dat compatibel is met een bestaand systeem en dat meer te bieden heeft dan wat het vervangt. Retrofitting biedt de mogelijkheid om te profiteren van nieuwe technologie\u00ebn zonder dat volledige armaturenvervanging noodzakelijk is, en in veel gevallen gaat het om een directe lampvervanging waarbij geen herbedrading of aanpassing van het bestaande circuit nodig is. Retrofitting is overigens geenszins een nieuw concept: het gebruik van metaalhalidelampen als vervanging voor natriumlampen is een goed voorbeeld waarbij al aanzienlijke voordelen werden behaald met een eenvoudige retrofitoplossing.<\/p>\n Armaturen bestaan over het algemeen uit drie hoofdonderdelen: de behuizing, de lichtbron (de lamp of de LED) en de ballast of driver. De behuizing is doorgaans een laagdrempelig onderdeel dat uitstekend bestand is tegen de tand des tijds, terwijl de andere twee onderdelen door innovaties in de sector steeds beter presteren. Innovaties kunnen zowel transformationeel zijn (doorgaans het gevolg van een technologiewissel, zoals de overgang van fluorescentie naar LED) als incrementeel (aangedreven door kleine effici\u00ebntieverbeteringen in bestaande technologie of productieprocessen).<\/p>\n Transformationele veranderingen gaan over het algemeen gepaard met grote prestatieverbeteringen. Incrementele veranderingen bieden op hun beurt regelmatige verbeteringen die de effici\u00ebntie stapsgewijs verhogen. Een nieuwe technologie heeft tijd nodig om qua prestaties de gevestigde technologie te overtreffen, en dat vraagt om geduld. Denk aan Apple’s poging om de Newton als PDA-apparaat te lanceren in 1993: door de omvang en de prijs werd het als niet beter dan een papieren agenda beschouwd, dus het flopte. Degenen die er toch in investeerden, deden dat niet vanwege de prestaties, maar omdat zij technologieliefhebbers waren (deze groep behoort tot de ‘early market’ zoals Geoffrey Moore die beschrijft in zijn boek Crossing the Chasm<\/em>). Zodra een technologie directe prestatievoordelen biedt (in plaats van de belofte van toekomstige voordelen), stijgt de kans op adoptie door de massamarkt enorm. LED heeft in recente jaren die drempel genomen. Denk terug aan 10 jaar geleden, toen de nieuwste LED-lampen 60 lumen per watt haalden, tegenover meer dan 200 lm\/W vandaag[i]<\/a>.<\/p>\n Deze steeds grotere prestatiemogelijkheden bieden de kans om de lichtbron en\/of de driver in het bestaande armatuur te vervangen, zodat financi\u00eble voordelen worden behaald en de investering zich terugverdient. Als u bij elke upgrade ook het armatuur zelf zou moeten vervangen, waren de prikkels een stuk kleiner.<\/p>\n Deze filosofie toepassen begint met het kiezen voor een retrofitstrategie vanaf de start: investeer in retrofit-geschikte armaturen met de intentie om de ‘binnenkant’ vaker te upgraden dan het armatuur zelf. Ruwweg is het een strategie voor activabenutting die maximale waardecreatie waarborgt en flexibiliteit biedt bij toekomstige technologische ontwikkelingen of gewijzigde eisen. Zo is er altijd de optie om tegen lage kosten te upgraden naar het nieuwste prestatieniveau.<\/p>\n Als het zo eenvoudig is, waarom retrofittert dan niet iedereen?<\/p>\n Een nieuwe technologie inpassen in een retrofitformaat voegt complexiteit toe. Het belangrijkste bij elektronica is het ontwerpen van het systeem op een geschikte bedrijfstemperatuur om de levensduur van het product te verlengen. Het uitgangspunt van elk ontwerp is daarom thermisch beheer, wat bij retrofitproducten moeilijker kan zijn omdat er doorgaans geen directe geleidende thermische weg naar de buitenomgeving bestaat. Toch is het, door middel van thermische simulaties en uitgebreide thermische tests in diverse gesloten armaturen, mogelijk om er zeker van te zijn dat de bedrijfstemperatuur van de LED-chips ruimschoots binnen het bereik valt dat door chipfabrikanten is vastgesteld voor langdurige werking.<\/p>\n Een ander aandachtspunt is het afstemmen van de optische prestaties. De fotometrie van een fluorescentbuis verschilt van die van een LED-retrofitbuis. Zoals hieronder wordt besproken, werkt dit verschil bij armatureneffici\u00ebntie doorgaans in het voordeel van de LED-retrofit.<\/p>\n Daarnaast bestaan er diverse veelvoorkomende misvattingen over het gebruik van LED-retrofits, vari\u00ebrend van financi\u00eble bezwaren tot vragen over conformiteit en hercertificering.<\/p>\n Mits de retrofitlamp gecertificeerd is voor het beoogde gebruik, is hercertificering van het armatuur na installatie niet vereist. Net zoals u uw bedlamp niet hoeft te hercertificeren wanneer u een spaarlamp vervangt door een gloeilamp, is het bij het gebruik van LED-buizen ter vervanging van TL-buizen zelden nodig dat te doen.<\/p>\n Financieel gezien loont het gebruik van LED-retrofits. De besparingen zijn het grootst in installaties waar het armatuur moeilijk bereikbaar is: langere levensduur betekent minder lampwisselingen. Shae Gilbert, hoofdingenieur verlichting en innovatie bij London Underground, legde onlangs uit hoe LED-lampretrofits miljoenen besparen op onderhoudskosten. Het vervangen van \u00e9\u00e9n enkele buis boven een roltrap kan bijna \u00a31.000 kosten; de terugverdientijd zodra een lampwissel wordt voorkomen, is dan ook fenomenaal[ii]<\/a>. Enorme besparingen zijn ook mogelijk in andere omgevingen met hoge onderhoudskosten, zoals tunnels, onderdoorgangen en voetgangerstunnels waar verkeersbeheer vereist is.<\/p>\n Buiten de onderhoudskosten zijn de energiebesparingen doorgaans 50% van het wattage van het fluorescentiesysteem bij gelijkwaardige helderheid, waarmee een terugverdientijd haalbaar is zelfs wanneer de kosten voor lampvervanging verwaarloosbaar zijn. Neem een fluorescentielamp van 58W op magnetisch ballast (kringvermogen 65W) die wordt vervangen door een LED-buis van 30W. Bij een conservatieve energieprijs van \u00a30,10\/kWh is de besparing per bedrijfsuur 0,35 pence; zelfs na slechts 20.000 bedrijfsuren (een fractie van de nominale levensduur van hoogwaardige LED-buizen) bedraagt de energiebesparing \u00a370, wat de aanschafkosten van de LED-lamp ruimschoots overstijgt.<\/p>\n U vraagt zich waarschijnlijk af hoe een energiebesparing van 50% haalbaar is terwijl de helderheid gehandhaafd blijft, gegeven dat de effici\u00ebntie van TL op kringvermogen circa 75 lm\/W bedraagt en die van LED-buizen doorgaans 105 lm\/W. Een van de verklaringen ligt in de armatureneffici\u00ebntie, ofwel de lichtopbrengstverhouding<\/em>.<\/p>\n Fluorescentiebuizen stralen licht uit over de gehele omtrek van de lamp; reflectoren zijn daardoor nodig om het licht dat aan de achterzijde uitstraalt, naar het gewenste gebied te leiden. Die optische sturing brengt onvermijdelijk verliezen met zich mee. Bovendien slaan er na verloop van tijd deeltjes neer op het oppervlak, zodat nog minder van het naar het armatuur geleide licht wordt teruggekaatst. Een reflector voor een buitenarmatuur (zoals in voetgangerstunnels) is doorgaans van eenvoudig plaatstaal met een lage reflectiviteit, wat aanzienlijke verliezen oplevert. LED-buizen echter stralen licht uit slechts \u00e9\u00e9n oppervlak van de buis, zodat er geen reflectie binnen het armatuur plaatsvindt.<\/p>\n De omvang van deze verandering in armatureneffici\u00ebntie kan worden geschat door de gemeten gemiddelde luxniveaus te schalen naar de lichtopbrengst van de lamp, eerst met fluorescentielampen en vervolgens voor dezelfde installatie met LED-lampen. Op basis van een praktijkinstallatie in een voetgangerstunnel werd berekend dat de LOR na omschakeling naar LED-retrofitlampen met 59,4% verbeterde (zie Figuur 6).<\/p>\n Daarboven komt de lichtkwaliteit. Het gebruik van wit LED-licht ter vervanging van standaard warm of koel fluorescentielicht verhoogt de waargenomen helderheid per watt, en dat is bepalend voor veiligheid en comfort. Deze benadering wordt breed erkend, zoals vermeld in bijlage A van BS 5489-1:2013 en ILP PLG03 [34]. De SP-verhouding van een koelwitte fluorescentielamp bedraagt circa 1,48, terwijl een witte LED-lamp boven de 2 kan uitkomen (exacte waarde afhankelijk van fabrikant en binning)[iii]<\/a>.<\/p>\n Door deze drie verbeteringsgebieden te combineren (hoger lm\/W, verbeterde armatureneffici\u00ebntie en een hogere SP-verhouding) wordt duidelijk hoe significante energiebesparingen mogelijk zijn.<\/p>\n Een actueel onderwerp dat veel discussie en aandacht in de sector heeft opgewekt, is de gezondheid en veiligheid in relatie tot lichtbronnen.<\/p>\n Het elektriciteitsnet in het Verenigd Koninkrijk levert stroom op een lijnfrequentie van 50Hz. Omdat de golfvorm bij benadering sinusvormig is, zijn er twee punten in de cyclus waarbij de geleverde spanning 0 is, wat leidt tot het verschijnsel van flikkering en lichtstroommodulatie.<\/p>\n Fluorescentiebuizen op magnetisch ballast moduleren op 100Hz (gerelateerd aan de twee punten in de netcyclus waarbij de spanning 0 is); aan het einde van de levensduur kan een ernstige modulatie van 50Hz en lager optreden.<\/p>\n Studies naar het effect van flikkering op pati\u00ebnten met fotosensitieve epilepsie (circa 1 op de 4.000 mensen) wijzen erop dat flikkering in het bereik van circa 3 tot circa 70Hz een risico op aanvallen vormt[iv]<\/a>. Elektro-encefalografische opnames van pati\u00ebnten tijdens de studie laten zien dat circa 50% van de pati\u00ebnten reageerde op een flitsfrequentie van 50Hz[v]<\/a>.<\/p>\n Belangrijk is dat LED aan het einde van de levensduur geen 50Hz-flikkering vertoont. Bij netgekoppelde LED-circuits is doorgaans een 100Hz-modulatie aanwezig, maar afhankelijk van de aansturingselektronica kan deze worden gereduceerd of volledig worden ge\u00eblimineerd (bij LED’s aangestuurd met een continue gelijkstroom).<\/p>\n Een bijkomend voordeel is dat de LED-retrofit geen gebruik maakt van glas of kwikdamp, wat een risico vormt bij breuk tijdens bijvoorbeeld reiniging of lampvervanging.<\/p>\n De introductie van nieuwe technologie op de markt wordt doorgaans ontvangen met scepsis en een gevoel van risico. Zodra prestaties en prijs een punt bereiken waarop duidelijke besparingsmogelijkheden ontstaan en grootschalige installaties succesvol zijn bewezen, neemt dat gevoel van risico onvermijdelijk af.<\/p>\n Het moment waarop LED-retrofitting echt zijn waarde bewijst, is nu aangebroken. De prestaties van LED zijn de afgelopen jaren snel verbeterd en LED kan inmiddels aanzienlijke voordelen bieden ten opzichte van oudere technologie\u00ebn. Het vertrouwen in de technologie is sterk gegroeid, wat leidt tot regelmatige aankondigingen van grote bedrijven en organisaties die overstappen op LED-lichtbronnen.<\/p>\n E\u00e9n zo’n installatie betreft de parkeergarage Captain Cook Square in Middlesbrough. INDO Lighting leverde meer dan duizend T8 LED-retrofitbuizen voor installatie in het meerdaagse gebouw, met aantrekkelijke rendementen voor de eigenaar. Naast de financi\u00eble voordelen verbeterde de lichtkwaliteit, met betere kleurherkenning en hogere helderheid. Figuur 4 toont de visuele verbetering, die wordt verklaard door de eerder besproken winsten in lichtopbrengsteffici\u00ebntie, SP-verhouding en LOR.<\/p>\n Na de LED-installatie (uitgevoerd in Q1 2014) toonden energiemeters een reductie van het totale energieverbruik van het gebouw<\/em> (inclusief liften, slagbomen, beveiligingssystemen enzovoort) van 45%. Dat staat gelijk aan een maandelijkse reductie van circa 13.000 kWh. Figuur 5 geeft meer details.<\/p>\n Grootschalige installaties van INDO LED-retrofits zijn uitgevoerd in diverse Londense stadsdelen met uiterst positieve resultaten. Een onafhankelijk rapport over een voetgangerstunnelinstallatie in Westminster constateerde dat de LED-retrofits het algehele aanzien van de ruimte merkbaar hadden verbeterd. Kerngegevens uit het rapport, inclusief een analyse van de resultaten, zijn weergegeven in Figuur 7.<\/p>\n Verlichting per kringwatt en verlichting per lampenlumen hebben betrekking op gemiddelde verlichtingsniveaus en zijn berekend op basis van een testinstallatie in een voetgangerstunnel waar een onafhankelijk verlichtingsonderzoek is uitgevoerd voor fluorescentie T8-lampen en voor INDO LED T8-lampen. De meetrasters voor het onderzoek zijn uitgevoerd conform ILP Technical Report 28 ‘Measurement of road lighting performance on site’<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n De algemene prestaties van LED verbeteren voortdurend en er is altijd een nieuwe technologie in aantocht. Retrofitting met de nieuwste technologie tegen lage kosten biedt flexibiliteit: u raakt nooit vastgezet aan het huidige technologieniveau. Als er een verbeterd product wordt ge\u00efntroduceerd, hoeven kostbare armaturen niet te worden afgeboekt om te kunnen upgraden.<\/p>\n Het combineren van baanbrekende LED-technologie met deze pragmatische retrofitfilosofie is zonder twijfel een slimme manier om het huidige technologielandschap te benutten, verlichtingsnormen te verbeteren en de totale installatiekosten gedurende de levensduur drastisch te verlagen.<\/p>\n <\/p>\n Referenties:<\/strong><\/p>\n [i]<\/a> Miller, H. (2010) Creative Destruction, With a Nudge from the Top<\/em>, [Online], Available: http:\/\/www.pcb007.com\/pages\/zone.cgi?a=56143<\/a> [27 Nov 2013]<\/p>\n [ii]<\/a> Bain, R. (2013) ‘The light at the end of the tunnel’, Lux Magazine, Issue 31 – November 2013, pp. 54-59.<\/p>\n [iii]<\/a> Lighting Research Center (2009), Outdoor Lighting: Visual Efficacy,<\/em> Vol. 6, Is. 2, p. 6<\/p>\n [iv]<\/a> Wilkins, A., Veitch, J. and Lehman, B. (2010) LED Lighting Flicker and Potential Health Concerns: <\/em>IEEE Standard PAR1789 Update <\/em>[Online], Available: http:\/\/www.essex.ac.uk\/psychology\/overlays\/2010-195.pdf<\/a> [27 Nov 2013]<\/p>\n [v]<\/a> Wilkins, A., Veitch, J. and Lehman, B. (2010) LED Lighting Flicker and Potential Health Concerns: <\/em>IEEE Standard PAR1789 Update <\/em>[Online], Available: http:\/\/www.essex.ac.uk\/psychology\/overlays\/2010-195.pdf<\/a> [27 Nov 2013]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Met sterk stijgende energiekosten en een groeiende aandacht voor duurzaamheid is de druk op effici\u00ebnte bedrijfsvoering groter dan ooit. Dat geldt voor elke sector, maar de mogelijkheden voor energiebesparing en de aanpak om dat doel te bereiken, verschillen per situatie. Toch keert \u00e9\u00e9n thema keer op keer terug: verlichting. De verlichting van parkeergarages (en van […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1372,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[129],"tags":[],"class_list":["post-20643","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20643"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22092,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20643\/revisions\/22092"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indolighting.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Technologieadoptie<\/h2>\n
Figuur 1 Adoptiecurve voor technologie<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-1-Technology-adoption-700x450.png\")
<\/a><\/p>\nFiguur 2 Prestatieverbeteringen door nieuwe technologie\u00ebn<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-2-Performance-improvements.jpg\")
<\/a><\/em><\/p>\nOntwerp van retrofitproducten<\/h2>\n
Levensduurkosten<\/h2>\n
Verbeterde prestaties<\/h2>\n
Figuur 3 Diagram van het LOR-principe<\/span><\/h6>\n
![\"Figure-3---LOR\"](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-3-LOR2.jpg\")
<\/a><\/p>\nGezondheidsaspecten<\/h2>\n
LED-retrofits in de praktijk<\/h2>\n
Figuur 4 Voor (links, fluorescentie) en na (rechts, INDO LED) foto’s van parkeergarage Captain Cook Square<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-4-Captain-Cook-before-v-after.jpg\")
<\/a><\/p>\nFiguur 5 Maandelijks energieverbruik van het gehele gebouw, jaar-op-jaar vergeleken.<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-5-Captain-Cook-energy.jpg\")
<\/a><\/p>\nFiguur 6 Westminster: INDO LED-lampen (30W kringvermogen, links) naast fluorescentielampen (84W kringvermogen, rechts)<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-6-Westminster-LED-vs-Flu.jpg\")
<\/a><\/p>\nFiguur 7 Overzicht van prestatieresultaten van de testinstallatie<\/span><\/h6>\n
![\"Figure](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Figure-7-Installation-results.jpg\")
<\/a><\/p>\n\n